به چه دلیل خروجی دانشگاه‌های ما سکولار هست؟

مجله فارس‌پلاس: چهل سال از انقلاب اسلامی می‌گذرد، چندین سال دانشگاه‌ها به بهانه انقلاب فرهنگی تعطیل شد، تلاش‌های زیادی ازبرای نگارش کتاب‌های درسی (سمت) صورت گرفت، هسته‌های گزینش متعدد ازبرای اساتید و حراست و… تشکیل شد ولی آنچه درون خروجی دانشگاه‌ها می‌بینیم، فارغ التحصیلان و اساتید آینده اغلب با رویکرد سکولار حتی درون حوزه علوم انسانی هست. و این چرخه معیوب محتوای سکولار، استاد سکولار، انسان سکولار همچنان درون حال تکرار درون سیستم آموزش عالی ماست.

متاسفانه درست مثل حوزه اجتماع، ظاهرا مدیران و مقامات دانشگاهی انقلابی نیز نخستین گام و نسخه‌شان ازبرای دمیدن روح انقلابی به دانشگاه، بند کردن به ظواهر اسلامی و موضوعاتی چون حجاب و پوشش دانشجویان هست و نه فکر و محتوای دروس.

با توجه به تحصیلاتم، مایلم به عنوان نمونه، وضعیت تحصیل درون رشته علوم سیاسی را تحقیق کنیم و ببینیم چگونه یک دانشجو پس از قبولی درون رشته علوم سیاسی مرحله به مرحله از دوره کارشناسی تا دکتری هر چه بیشتر مستعد ازبرای قالب‌بندی شدن به سمت یک انسان سکولار می‌شود و نه یک محقق مسلمان و نوآور و آزاداندیش.

درون دوره کارشناسی، دانشجوی این رشته درون درس «نوسازی و دگرگون‌سازی» می‌آموزد که تنها مسیر پیشرفت کشورها، نوسازی و توسعه به سبک غربی هست. درون جهان تنها یک مسیر خوشبختی ملت‌ها زاده شده و آن الگوگیری از غرب و حفظ کردن جملات قصار آلموند و وربا و وبر هست و بس! همین محتوا درون قالب کامل‌تری درون درس «سمینار مسائل کشورهای جهان سوم» درون دوره ارشد و درس «رابطه ها شمال و جنوب» درون مقطع دکتری تکرار می‌شود.

دانشجو درون این رشته هرگز مدل‌های تازه پیشرفت اقتصادی و سیاسی درون کشورهای غیرغربی از کره جنوبی تا چین و روسیه و… را نمی‌آموزد. کتب و دروس به مفاهیمی چون خودباوری ملی، تکیه بر توان و تولید و تکاپو و خلاقیت بومی، بی‌اعتنا هستند و آنچه درون ذهن‌ها با بارها گفتن و گفتن فرو می‌رود، محوریت و بت‌وارگی توسعه، دین‌زدایی از ساحت اجتماعی، لیبرالیسم و انباشت ثروت و مفاهیمی از این دست هست. بدیهی هست خروجی این محتوا، فارغ‌التحصیل بیکار، تحلیلگر یا سیاستمداری لیبرال هست که مسیر حلش ازبرای پیشرفت ایران نیز همان‌هاست که آموخته. نه آن‌ها که نیاموخته هست.

دانشجو درون دوره کارشناسی با دروسی چون «تاریخ اندیشه سیاسی غرب ۱ و ۲» و «اندیشه‌های سیاسی درون قرن بیستم» و سپس با دروس مشابهی درون مقطع ارشد و دکتری، از افلاطون تا اپیکور از هابرماس تا فویرباخ و هگل و فوکو و ژیژک را مجبور به آموختن می‌شود بدون آنکه کوچک‌ترین نقدی یا قضاوتی بر اندیشه‌های آن‌ها بیاموزد. اصولاً نقد فلاسفه و اندیشه‌های غربی درون دانشگاه‌های ما ممنوع هست! خوب به خاطر دارم که همواره درون دوره ارشد، استاد لیبرال‌مسلک درس فلسفه غرب، کلاس را اغلب با این جمله شروع می‌کرد: «پیامبر امروز ما این شخص هست!» مثلاً: «هابز»! «رورتی»! و.. تعبیر وی درست نشان می‌داد جایگاه هر چهره‌ای متعلق به غرب، فیلسوف، نظریه پرداز یا یک کشیش کلیسای قرون وسطای غرب، درون کلاس علوم سیاسی یک «پیامبر» هست؛ جانشین خدا درون زمین! و نه تنها یک «ملا»، «فیلسوف» و «آورنده یک حرف متفاوت»! بلکه یک پیامبر! و حتی گاه یک بت نقدناپذیر!

درون مقابل، دانشجوی مسلمان شیعه درون رشته علوم سیاسی، اندیشه سیاسی امام صادق(ع) یا امام رضا(ع) را هرگز نمی‌شنود. شاید درصورتیکه از یک فارغ‌التحصیل دکتری علوم سیاسی بپرسید، تفاوت مشی سیاسی امام کاظم(ع) با امام هادی(ع) چه بود، حتی یک جمله نتواند به شما بگوید. یا درصورتیکه از وی بپرسید، اصول تفکر سیاسی رسول الله(ص) چه بود و کنش‌های سیاسی ایشان چه تطوراتی داشت، نتواند هیچ جواب درخوری به شما بدهد.

شاید درصورتیکه از یک دانشجوی دکتری علوم سیاسی یا رابطه ها میان الملل سؤال کنید کدام اندیشمندان آلمانی درمورد فلسفه سیاسی چهره‌های مسلمان تحقیق کرده. به چه دلیل که همه این‌ها درون رشته علوم سیاسی سانسور شده‌اند. شاید به این دلیل که غربی‌ها به صورت متداول درون دانشگاه‌هایشان نمی‌خوانند! پس ایرانی مسلمان هم نباید بخواند و بداند! ما تنها باید اندیشه سیاسی سنت آگوستین و آکویناس قدیس و ماکیاولی و جان لاک و روسو را بشناسیم! نه رسول الله و امام رضا(ع) را.

دانشجوی دکتری علوم سیاسی ما شاید هرگز نداند تز کدام محقق و استاد علوم سیاسی غربی یا اسرائیلی، زندگی سیاسی امام باقر(ع) بوده، هرگز نمی‌آموزد حی‌ام وایزمن استاد دانشگاه حیفا، عمیق‌ترین چهره سلفی پژوهی هست، هرگز نمی‌آموزد تخصص آریل صهیونیست جریان پان‌ترکیسم هست، هرگز نمی‌آموزد آنچه اساتید دانشگاه ما از عربستان و تصوف و سلفی‌گری و پان‌ایسم‌های جهان اسلام نمی‌شناسند به شکل کاملاً تخصصی و دقیق و روشمند درون دانشگاه‌های اسرائیل میان اساتید و دانشجویان تحقیق می‌شود، تئوریزه می‌شود، دستکاری می‌شود و به استراتژی و صحنه عمل می‌رسد.

دانشجوی علوم سیاسی ما حتی از مطالعات تازه سیاسی درون دانشگاه‌های غربی اطلاع نمی‌یابد؛ به چه دلیل که گاه استادانی به خود می‌بیند که همچنان جزوه‌های سی سال پیش خود را طوطی‌وار تکرار می‌کنند، بدون تحولی، بدون بروزرسانی، بدون اندکی مطالعه پیش از کلاس. به چه دلیل که علم آن‌ها سی سال و چهل سال پیش کامل گشته هست!

چه باید کرد؟! ازبرای دانشگاهی که قرار هست ازبرای ایران بیندیشد، ازبرای سیاست ورزی درون این سرزمین مبرز شود، احتیاج هست سرفصل‌ها و محتوای دروس، کاراتر و بومی‌تر و جدیدتر شوند. دانشجوی ما نه‌تنها درون رشته علوم سیاسی، که درون هر رشته دیگری احتیاج دارد تا تاریخ معاصر ایران را به‌خوبی بشناسد. از تاریخ و تمدن ایران خصوصاً درون دوره پس از اسلام بیاموزد، اندیشه‌های سیاسی ائمه را به خوبی فرا گیرد، مستشرقین و استراتژیست های غربی را که به شکل جهانگرد یا محقق درون مورد تاریخ و سیاست درون ایران مطالعه و حتی انحراف ذهنی ایجاد کرده‌اند بشناسد، سیر ایران‌هراسی و اسلام‌هراسی درون جهان را بشناسد و مسیر‌های تعاملات فرهنگی و سیاسی با کشورهای مختلف را بیاموزد.

دانشجوی علوم سیاسی ما باید سیر تشکیل صهیونیسم و وهابیت به عنوان دو موضوع و معضل کلیدی منطقه اطراف ایرانش را بشناسد، باید شیوه کشورداری و پیشرفت بومی درون آسیای شرق و جنوب شرق را به خوبی مشق کند و ازبرای ایران نه گرته‌برداری که گزینش کند.

دانشجوی علوم سیاسی ما باید شیوه مناظره سیاسی را بیاموزد. باید بیاموزد که چگونه تحلیل کند، چگونه یادداشت بنویسد، چگونه کار بیابد، چگونه قلم به مزد نباشد و…، باید پکیج کاملی از آینده تمدنی ایران و روش‌های رسیدن به آن درون ذهن خود داشته باشد، وی باید ازبرای ایران، از نگاه ایران بیندیشد نه آمریکا و انگلستان. باید ریشه‌هایش درون ایران و فکر اسلامی ایرانی پرورش یابد و با این نگاه به جهان بنگرد، نه با نگاه غربی و از شمال به جنوب و از جهان اول به جهان سوم.

امیدوارم دانشگاه ما خصوصاً دانشگاه آزاد که درون حال جوانه زدن ایده‌هایی ازبرای تغییر و تحول و نیازمحور و کارآمدتر کردن دانشگاه ازبرای کشور هست، شیفت و راهبرد درستی از «دانشگاه سکولار» به «دانشگاه انسان‌ساز» داشته باشد.

 

انتهای پیام/

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *