رابطه میان استفاده کردن از رسانه های جمعی و اعتماد اجتماعی چند وجهی هست؟

به گفته گروه علمی و دانشگاهی خبرگزاری فارس به نقل از مرکز خبر شورای عالی انقلاب فرهنگی،پژوهش “تحقیق رابطه میان میزان استفاده کردن از رسانه‌های ارتباط جمعی با میزان اعتماد اجتماعی میان شهروندان تهرانی” توسط دبیر خانه شورای عالی انقلاب فرهنگی منتشر شد.

درون ابتدای این پژوهش و درون تعریف نظریه‌های پیرامون”اعتماد” چنین آمده اشت:  ضروری بودن، ارادی بودن، واگذاری منبع ها به دیگری و ریسک پذیری را می‌توان از عناصر مشترک فراگرد اعتماد درون  تمام از نظریه‌ها دانست.

درون ادامه نیز آمده هست: عوامل مؤثر بر اعتماد درون این نظریه‌ها به اشکال مختلف طرح شده‌اند و احساس امنیت، تعهد اجتماعی، سرمایه اجتماعی میان گروهی، مشارکت مدنی، جامعه پذیری، اطلاعات و رسانه‌های ارتباط جمعی از عوامل اصلی درون این زمینه هستند.

این پژوهش ادامه می‌دهد: یکی از مهمترین دلایل انتخاب این سه نظریه از میان نظریه‌های مختلف توجه به رابطه میان استفاده کردن از رسانه‌های جمعی و اعتماد درون میان آنهاست.

درون ادامه و درون تشریح و توضیح نظریه “کلمن” آمده هست: کلمن درون خصوص رابطه میان رسانه‌های جمعی با اعتماد اجتماعی بر این باور هست که رسانه‌ها یکی از واسطه‌های اعتماد درون میان اعتماد کنندگان و اعتماد شوندگان هستند و همچنین به زعم کلمن با توجه به ضرورت عنصر اطلاعات درون ارزیابی موقعیت‌های اعتماد، رسانه‌های جمعی می‌توانند با فراهم کردن اطلاعات لازم نقش موثری درون فراگرد اعتماد داشته باشند.

درون قسمت دیگری از این پژوهش و درون تبیین نظریه “گیدنز” نیز آمده هست: گیدنز به شکل صریحی از رسانه‌های جمعی به عنوان یکی از عوامل موثر بر اعتماد اجتماعی نام برده و تاکید کرده هست که رسانه‌های جمعی با فراهم کردن نقاط دسترسی ازبرای اعتماد کننده‌ها زمینه اعتماد و بی‌اعتمادی اجتماعی را فراهم کرده‌اند.

همچنین “پژوهش تحقیق رابطه میان میزان استفاده کردن از رسانه‌های ارتباط جمعی با میزان اعتماد اجتماعی میان شهروندان تهرانی” نظریه  ” پوتنام” را نیز چنین تشریح کرده هست:  پوتنام درون بحث خود از عوامل موثر بر سرمایه اجتماعی بطور عام و اعتماد اجتماعی بطور خاص بر این باور هست که تماشای تلویزیون موجب تضعیف اعتماد اجتماعی و روزنامه خواندن موجب تقویت اعتماد اجتماعی می‌شود.

درون آخر این قسمت و درون نتیجه گیری و مقایسه میان نظرات نامبرده شد، چنین آمده هست: یکی دیگر از اشتراکات با اهمیت نظریه‌های فوق درون رابطه با اعتماد اجتماعی تاکید بر نقش فرایند جامعه‌پذیری درون شکل‌گیری اعتماد اجتماعی هست.

بنابراین و با توجه به اینکه رسانه‌های جمعی یکی از عوامل موثر بر فرایند جامعه‌پذیری محسوب می‌شوند می‌توان به شکل غیرمستقیم رابطه میان رسانه‌های جمعی با اعتماد اجتماعی را درون درون فرایند جامعه‌پذیری تحقیق کرد.

درون قسمت دیگری از پژوهش فوق‌الذکر؛  “اعتماد” چنین تشریح شده هست: «اعتماد» ترجمه واژه انگلیسی «Trust» هست که درون زبان لاتین معادل کلمه «Faith» یونانی هست؛ «اونا مونو» ریشه یونانی واژه اعتماد را فعل «pistis» عنوان کرده که معادل همان واژه «Faith» هست.

 وی این دو واژه، را همزاد یکدیگر تعریف کرده و می‌نویسد، درون ریشه این دو کلمه، مفهوم وثوق، اعتماد و تسلیم درون برابر اراده دیگری و اطمینان به شخص دیگر مستتر هست (اونامونو،۱۳۷۰: ۲۴۷)

درون ادامه و درون تبیین این مفهوم درون زبان فارسی هم چنین آمده هست: درون زبان فارسی، آنگونه که درون فرهنگ معین آمده، اعتماد مترادف هست با تکیه کردن، واگذاشتن کار به کسی، اطمینان، وثوق، باور و اعتقاد (معین، ج۱، ۱۳۷۵؛ ۳۰۲). فرهنگ عمید نیز، مترادف‌های مشابهی ازبرای اعتماد عنوان کرده هست؛ نظیر، تکیه کردن، واگذاشتن کار به کسی، آهنگ کردن، با این تفاوت که ازبرای «اطمینان» مترادف‌های جداگانه‌ایی آورده هست، بطوریکه اطمینان مترادف با آرام گرفتن، آسایش خاطر داشتن و خاطر جمعی هست(عمید، ۱۳۶۹؛۱۸۶).

همچنین و درون تبیین مفاهیم نزدیک به مفهوم “اعتماد” چنین امده هست: «اعتماد» تعریف واحدی ندارد و با توجه به حوزه‌های مختلفی که مورد توجه قرار گرفته-سیاست، اقتصاد، جامعه، روانشناسی- و نیز رویکردهای متفاوت به آن – رویکرد کنش انتخاب عقلانی، رویکرد اجتماعی، کارکردی و روانشناختی، تعریف‌های متعدد و متفاوتی از آن بعمل آمده هست.

بعضی از تعریف‌های متداول اعتماد به شرح ذیل هست:

اعتماد «باوری قوی به اعتبار، صداقت و توان یک فرد، انتظاری مطمئن و اتکا به ادعایا اظهار نظری بدون آزمون آن هست» (۶۶۴: ۲۰۰۲ . Lyon).

اعتماد عبارت هست از «انتظار رفتار اجتماعی خوب، صادقانه، همکاری جویانه، از سایر اعضای جامعه براساس هنجارهای مشترک (۴۵: ۱۹۹۵٫ Fukuyama).

اعتماد عبارت هست از واگذاری منبع ها به دیگران با این انتظار که آنها به شکل‌ایی عمل خواهند کرد که نتایج منفی به حداقل ممکن کاهش یافته و دست‌یابی به اهداف میسر گردد. (امیر کافی به نقل از الیسون و فایرستون، ۱۳۸۰: ۱۰).

درون قسمت دیگری از این پژوهش و درون تشریح و تبیین نظریه “رسانه‌های سرایت دهنده” آمده هست:

نظریه دیگری که از رسانه با عنوان عاملی تاثیر گذار یاد می‌کند نظریه‌ای هست که از سوی «ژوزف ان. کاپلا » مطرح شده، درون این نظریه رسانه‌های ارتباط جمعی به منزله عواملی هستند که موجب تکثیر ایده‌ها و یا اشاعه آنها از طریق فرایند «تقلید» می‌شوند.

درون ادامه آمده هست: کاپلا این نظریه را با عنوان « meme media as» نخستین دفعه درون سال ۲۰۰۱ درون کنفرانس انجمن میان‌المللی ارتباطات مطرح کرده هست؛ نظریه‌ای که درون چند پژوهش به همراه «جیمسون» آنرا درون رابطه با تاثیر رسانه‌ها بر روی اعتماد اجتماعی و بدبینی مخاطبان آزمون کرده هست. کاپلا ادعا می‌کند که رسانه‌ها یکی از عوامل موثر بر نزول سرمایه اجتماعی بطور عام و اعتماد اجتماعی بطور خاص هست و این مساله را بر اساس نظریه فوق تبیین می‌کند.

این نظریه درون گام بعدی خود به این شرح هست: کاپلا استدلال می‌کند که قصد وی از تقلید همان چیزی نیست که میان دو نفر اتفاق می‌افتد؛ به این معنی تقلید یک فرد از دیگری؛ بلکه وی از تقلیدی رفتاری- ذهنی و همه‌گیر یاد سخن می‌گوید؛ وی این ایده را از کتاب «سوزان بلک مو» ربا عنوان « The Meme Macbine» گرفته هست. «بلک مور» درون این کتاب به تشریح مفهوم تقلید و نقش آن درون تمایز میان انسانها و حیوانات پرداخته هست. خود بلک مور بحث خود را بر نظریه «ریچارد داوکینز»(۱۹۸۹) استوار کرده با عنوان «ژن‌های خودخواه».

ازبرای توضیح آنچه میان این سه نفر رخ داده بهتر هست از نظریه داوکینز شروع کنیم، ایده داوکینز که مبتنی بر تئوری داروین مطرح شده این هست که ژن‌ها به عنوان حلقه نخستین تکامل به حساب می‌آیند؛ درون جریان تکامل موجودات آنهایی که خاص هستند، زمانیکه تولید مثل می‌کنند، ژن‌های زیادی درون فرزندان خود تولید می‌کنند. از میان این ژن‌ها تنها آنهایی زنده می‌مانند که از طریق ارگانیسم‌هایی که درون آن قرار گرفته‌اند تکثیر می‌شوند، درصورتیکه ارگانیسم مذکور نتواند تولید مثل کند و یا پیش از آن بمیرد. ژن‌ها نیز از میان می‌مسیر. این قصه از یک ژن شروع می‌شود ژنی که تکثیر می‌شود و درون صورت شرایط مطلوب تداوم پیدا می‌کند. بلک مور استدلال می‌کند. چیزیکه تقلید می‌شود سرنوشت مشابه به این ژن دارد. این چیز تقلید شده درصورتیکه درون مسیر درستی بازتولید شود می‌تواند از خطر انقراض رهایی یابد، این چیز می‌تواند هر چیزی باشد یک تفکر فلسفی تا یک مد پوشش؛ بلک مور این اندیشه، سبک و یا هر چیز دیگر را به تبعیت از ریشه یونانی‌اش «Mimesis»،« می می  meme) می‌نامد. که قصد از آن چیزی هست مقلد از مرجع تقلید می‌گیرد. (۲۳۶:Ibid) بر اساس نظریه داروین این عامل باید دارای سه ویژیگی باشد ماندگاری، تنوع و انتقال‌پذیری.

پژوهشگرا درون ادامه می‌افزایند: کاپلا استدلال می‌کند همانصورت که ژن‌ها را نمی‌بینیم و تنها می‌توانیم درون مورد آنها بگونه‌ای محدود از فنوتیپ و ژنوتیپ سخن بگوییم میمی‌ها را نیز نمی‌توانیم ببینیم به این معنا که چه چیزی هستند، تنها می‌توانیم نتایج آنها را ببینیم و درون رفتار دیگران آنها را تجربه می‌کنیم.(Ibid:236).

 کاپلا درون ادامه بحث خود از میمی‌هایی سخن می‌گوید که رسانه‌های ارتباط جمعی ایجاد کننده آنها هستند؛ نظیر مدها، اصطلاح‌هایی که مردم آنها را از تلویزیون یاد گرفته‌اند و بطور گسترده بکار می‌برند.

وی بدنبال جواب این سوال بود که چگونه فراگرد برجسته‌سازی رخ می‌دهد؟ و یا هنگامی که اهمیت موضوعات از رسانه به ذهن افراد منتقل می‌شود چه روی میدهد؟ نتیجه کار مانهایم به زعم سورین «مفهوم‌سازی اولویت‌ها» بود مانهایم استدلال میکند که برجسته‌سازی، هم کنشی سه اولویت را درون برمیگیرد. اولویت رسانه‌ها، اولویت عموم و اولویت سیاسی.

 هر یک از این اولویت سه پس را شامل می‌شوند:

۱-    ازبرای اولویت رسانه این ابعاد عبارتند از: مشهود بودن (میزان و نمایانی پوشش یک موضوع)برجسته بودن موضوع از منظر مخاطب(تناسب محتوای خبری با نیازهای مخاطب) ارزش (پوشش مثبت یا منفی یک موضوع)

۲-    ازبرای اولویت عموم این سه پس عبارتند از: آشنا بودن (عمل کم و بیش مطلوب درون جهت یک موضوع معین) موضوع برجسته از نظر شخص (علاقه یا تناسب متصور با خود شخص) مطلوب بودن ( گستره اقدامات احتمالی دولت)

۳-    ازبرای اولویت سیاسی سه پس عبارتند از: حمایت (عمل کم و بیش مطلوب درون جهت یک موضوع معین)احتمال عمل(احتمال اینکه یک دستگاه دولتی درمورد موضوع عمل نماید) آزادی عمل (گستره اقدامات احتمالی دولت)(همان:۳۵۶).

درون قسمت نتیجه گیری هم چنین آمده هست:

امروزه تقریبا درون هر مکانی می توان رسانه‌های جمعی را درون اشکال و انواع مختلف مشاهده کرد و توسعه تکنولوژی ارتباطی، قدرت نفوذ قابل توجهی به رسانه های جمعی بخشیده هست.

 این نفوذ گسترده پیامدهایی را نیز ازبرای بشر امروز درون پی داشته هست به شکل‌ای که همواره از رسانه‍های جمعی به عنوان عواملی تاثیر گذار درون حوزه‌های مختلف سیاسی، اجتماعی، فرهنگی و اقتصادی یاد می شود.

درون این تحقیق با توجه به اهمیت و نقشی که رسانه‌ها درون زندگی روزمره افراد دارند، رابطه میان استفاده کردن از آنها با میزان اعتماد اجتماعی مخاطبانشان تحقیق شده هست.

هدف از این پژوهش معلوم کردن رابطه میان میزان استفاده کردن از رسانه های جمعی با میزان اعتماد اجتماعی مخاطبان هست.

درون ادبیات نظری ا موضع گیری‌های متفاوتی نسبت به رابطه میان رسانه های جمعی با اعتماد اجتماعی اتخاذ شده  و به طور کلی می توان سه رویکرد را نسبت به رابطه میان استفاده کردن از رسانه ها با اعتماد اجتماعی از یکدیگر متمایز کرد.

-رویکرد اول به وجود رابطه مستقیم میان استفاده کردن از رسانه‌های جمعی و اعتماد اجتماعی تاکید دارد؛ درون این رویکرد رسانه‌های جمعی با فراهم کردن اطلاعات درون مورد محیط و انتقال ارزش ها و هنجارهای مشابه  کمک می کند تا درون مخاطبان دیدگاهی مثبت و مشابه یکدیگر رشد کند، این امر که از طریق فرآیند جامعه پذیری تحقق می یابد می تواند به قوام یا استمرار اعتماد اجتماعی بیانجامد.

-رویکرد دوم رابطه میان رسانه‌ها و اعتماد اجتماعی را معکوس (منفی) می داند؛ بر این اساس رسانه‌ها با فراهم کردن نقاط دسترسی به نهادها و نیز ارائه تصویری انتقادی از محیط اجتماعی و با کاهش میزان تعاملات اجتماعی موجب تضعیف اعتماد اجتماعی می شوند.

-رویکرد سوم درون نگاهی متفاوت به رسانه‌های جمعی وجود هر شکل رابطه میان رسانه‌های جمعی با اعتماد اجتماعی را نفی می کند؛ بر این اساس میزان اعتماد اجتماعی افراد ریشه درون تجارب فردی، وضعیت خانوادگی و واقعیت های محیط پیرامون آنان دارد و رسانه‌ها درون این میان نقش چندانی ایفا نمی کنند.

بر مبنای یافته‌های تحقیق حاضر عملا نمیتوان هیچ یک از سه نگاه فوق را نفی کرد و به عبارت دیگر تحقیق حاضر نشان داد که رابطه میان استفاده کردن از رسانه های جمعی و اعتماد اجتماعی چند وجهی هست و این رابطه درون شرایط مختلف به شیوه های متفاوتی آشکار می شود.

درون ادامه مبحث نتیجه گیری چنین آمده هست: تحقیق یافته‌های تحقیق نشان داد که هیچ یک از رسانه‌‎های مورد مطالعه درون این تحقیق رابطه معناداری با اعتماد میان فردی ندارند و حتی درون تحقیق رابطه انواع برنامه های تلویزیون داخلی، ماهواره ای و نیز انواع مطالب روزنامه‌ها نیز رابطه معنی داری درون خصوص اعتماد میان فردی مشاهده نشد.

انتهای پیام/ 

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *